SYOKAU MUTHEU NZIOKA

Mfumaji wa kiondo na mkulima wa Machakos aliyeinua wanawake mia moja kwa mikono yake

Mikono ya Mama Syokau Mutheu Nzioka ilikuwa ramani ya Machakos: ilichubuka kwa mkonge, ilipasuka kwa jua la Ukambani, na ilimshika kila aliyehitaji msaada. Alizaliwa mwaka 1941 kijijini Kangundo, mtoto wa pili katika familia ya wakulima, na alijifunza kusuka viondo kutoka kwa nyanya yake akiwa na umri wa miaka saba, akisokota mkonge hadi vidole vyake vikawa vigumu kama kamba.

Aliolewa na Mzee Nzioka mwaka 1962, na pamoja walilima shamba la ekari sita: mbaazi, ndengu, mahindi na maembe. Walijenga matuta ya 'fanya juu' kwa mikono yao wenyewe, na wakati wa ukame wa mwaka 1984 shamba lao lilikuwa mojawapo ya machache yaliyozaa. Mzee Nzioka alifariki mwaka 2004, na Mama Syokau aliendelea kulima peke yake hadi alipofikisha miaka themanini.

Kitu kikubwa kuliko vyote alichofanya kilikuwa kikundi. Mwaka 1979 alianzisha Kikundi cha Wanawake cha Kyanzavi, kikiwa na wanawake kumi na wawili chini ya mwembe; kufikia mwaka 2015 kilikuwa na wanachama mia moja na wawili. Walisuka viondo vilivyouzwa Nairobi, Mombasa na hata ng'ambo kupitia mnunuzi mmoja wa Kiingereza ambaye, Mama alisema, 'hakujua kuuliza bei lakini alijifunza haraka'. Mapato yaligawanywa kwa usawa, na sehemu moja iliwekwa kando kwa ada za shule za watoto wa wanachama.

Nyumbani alipika muthokoi na kunde kila Jumapili, aliimba kwaya katika kanisa la AIC Kangundo akiwa amevaa kitambaa cheupe alichokifuma mwenyewe, na hakuwahi kumwacha mgeni aondoke bila kikapu cha maembe. Mama Syokau alifariki dunia mnamo Mei 2022 akiwa na miaka themanini na moja, nyumbani, akiwa amezungukwa na wajukuu zake. Anaacha watoto sita, wajukuu thelathini na wanawake mia moja wanaosuka kwa jina lake.

“Mkono mmoja husuka kikapu, mikono mia husuka kijiji.”